Sąd Najwyższy: roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu nie przedawnia się

Zgodnie z najnowszym orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2013r. w sprawie III CZP 101/12 roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu nie ulega przedawnieniu.

Zgodnie z art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Co do zasady uznaje się więc, że przedawnieniu ulegają wszystkie roszczenia majątkowe.

Mimo tak sformułowanego przepisu orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza możliwość wyłączenia przedawnienia także w przypadkach nie wskazanych wprost w ustawie. Związane jest to najczęściej z określoną sytuacją podmiotu wobec rzeczy, np. roszczenie posiadacza o wykup działki (art.231 §1 kc) czy roszczenie właściciela o ustanowienie drogi koniecznej (art.145 kc).

Roszczeniem nieulegającym przedawnieniu jest również roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Jego istota bowiem wynika z własności i jest związana z koniecznością zapewnienia właścicielowi dostępu do nieruchomości.

Podobna według Sądu Najwyższego  jest sytuacja przedsiębiorcy występującego o ustanowenie służebności przesyłu. W związku z czym również to roszczenie nie będzie ulegało przedawnieniu. Na uzasadnienie tego orzeczenia trzeba będzie jeszcze poczekać.

Ważna zmiana w prawie do obrony

Trybunał Konstytucyjny wydał bardzo ważne orzeczenie, które w znaczący sposób wpłynie na prawo do obrony osoby zatrzymanej. Zgodnie z jego treścią „art. 245 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego przez to, że nie wskazuje przesłanki, której zaistnienie uprawnia zatrzymującego do obecności przy rozmowie zatrzymanego z adwokatem, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.”

Problem dotyczy obecności zatrzymującego przy rozmowie zatrzymanego ze swoim obrońcą. Dotychczasowa regulacja dopuszcza  taką możliwość , bez spełnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek. Trybunał uznał, że obecny kształt art. 245 § 1 kpk w rażący sposób narusza fundamentalne prawo do obrony. Argumentacja Trybunału opiera się na dotychczasowej linii  orzeczniczej Sądu Najwyższego, z której wynika, że prawo do obrony, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji odnosi się także do tej fazy postępowania, które poprzedza formalne postawienie zarzutów danej osobie. Bez wątpienia prawo do obrony jest ściśle związane z nieskrępowanym kontaktem oskarżonego z obrońcą. W przeciwnym wypadku relacja między oskarżonym a obrońcą pozbawiona byłaby fundamentalnej cechy zaufania i w znacznym stopniu utrudniłoby to przeprowadzenie skutecznej obrony.

Trybunał zwrócił również uwagę na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które wskazuje, że jednym z podstawowych elementów prawa do obrony jest możliwość kontaktu z prawnikiem bez udziału osób trzecich.  ETPS dopuszcza ograniczenia tylko w przypadku wystąpienie szczególnie ważnych okoliczności. Obecna regulacja w prawie polskim, dopuszczająca taką kontrolę bez wystąpienia tych szczególnych okoliczności, w rażący sposób może wpłynąć na skuteczność obrony.

Wskazany powyżej przepis ma utracić moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Teraz ustawodawca powinien niezwłocznie przystąpić do zmiany tego przepisu  i sformułować go w taki sposób aby w jak najmniejszym stopniu ingerował on w prawo oskarżonego do obrony.

Ogródki działkowe pod lupą Trybunału Konstytucyjnego

Rodzinne ogrody działkowe istnieją od wielu lat. Jednakże ustawa regulujące rodzinne ogrody działkowe z 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419 z późn. zm) jest w wielu artykułach niezgodna z konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny, w dniu 28 czerwca br., rozpoznał wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w sprawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż ww. ustawa w 24 przypadkach jest niezgodna z konstytucją Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy niezgodne z konstytucją stracą moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego zagwarantowanie prawne jedynie dla Polskiego Związku Działkowców dostępu do gruntów, które są przeznaczone na ogrody działkowe jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego.

Trybunał Konstytucyjny uznał, iż Sejm powinien uchwalić nową ustawę o rodzinnych ogrodach działkowych. Jeśli nowa ustawa nie zostanie uchwalona wówczas prawo użytkowania wieczystego oraz prawo użytkowania gruntów przyznanych Polskiemu Związkowi Działkowców wygaśnie, natomiast pełnia praw rzeczowych będzie przysługiwała właścicielom gruntów, na których istnieją rodzinne ogrody działkowe.

 

Aleksandra Sobańska

http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WDU20051691419&type=3

http://www.trybunal.gov.pl/Rozprawy/2012/k_08_10.htm