Przyjazny spadek

W dniu 18 października 2015 r. wejdzie w życie nowelizacja Kodeksu cywilnego (Dz. U.  z 1963 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Powyższe zmiany dotyczą  prawa spadkowego.

Oświadczenie o przyjęciu bądź o odrzuceniu spadku może być złożone w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W świetle znowelizowanego art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego  (dalej: KC)  brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Dotychczas spadkobierca w przypadku braku oświadczenia w powyższym terminie przyjmował spadek w sposób prosty. W sytuacji gdy spadkobiercą była osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych bądź osoba, co do której istniała podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie był jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

W świetle art. 1031 § 1 KC w przypadku prostego przyjęcia spadku odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia, ponosi spadkobierca. Nowe brzmienie otrzymał § 2 KC art. 1031, który stanowi, iż w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

            Nowelizacja KC wprowadziła art. 10311 , który  stanowi, iż spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu mogą złożyć w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany przed notariuszem zostaje objęty protokołem. Wykaz inwentarza można złożyć wspólnie przez więcej niż jednego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu (art. 10311 § 1 KC). W wykazie inwentarza z należytą starannością należy ujawnić  przedmioty, które należą do spadku jak również przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi spadkowe i ich wysokość według stanu z chwili otwarcia spadku (art. 10311 § 3 KC). W przypadku ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów należących do spadku, przedmiotów zapisów windykacyjnych bądź długów spadkowych pominiętych w wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go. Do uzupełnienia ww. wykazu zastosowanie mają przepisy dotyczące składania wykazu inwentarza (art. 10311 § 4 KC ).

W świetle dodanego art. 10312 § 1KC wykaz inwentarza składany w sądzie sporządza się według ustalonego wzoru.  Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia: określi wzór wykazu inwentarza, który będzie obejmował dane, o których mowa w art. 10311 § 3, tj.  imię i nazwisko; numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli został nadany, oraz ostatni adres spadkodawcy; imię i nazwisko, numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany, oraz adres składającego wykaz inwentarza; pouczenie składającego wykaz inwentarza co do obowiązku jego uzupełnienia, w przypadkach wskazanych w art. 10311 § 4 KC – mając na uwadze zamieszczenie danych koniecznych do ustalenia stanu czynnego spadku oraz standaryzację danych zawartych w wykazie. Ponadto ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określi także sposób udostępnienia druków wzoru wykazu inwentarza mając na uwadze przyspieszenie postępowania spadkowego.

Zgodnie z art. 10313 § 1 KC Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. Nie może jednak zasłaniać się brakiem znajomości wykazu inwentarza złożonego przez innego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem (art. 10313 § 2 KC). Powyższy zapis ma zastosowanie odpowiednio do zapisobierców windykacyjnych i wykonawców testamentu.

Nowo dodany art. 1031 4 KC stanowi, iż Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie może odmówić przyjęcia należnego mu świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.

Omawiana nowelizacja KC zmienia również brzmienie art. 1032 KC. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił. (art. 1032 § 1 KC).  Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacając niektóre długi spadkowe, wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe. Nie dotyczy to spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia. (art. 1032 § 2 KC).

Nowelizacja KC pozostawiła brzmienie art. 10341 § 1KC bez zmian – do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Jednakże zmiany zostały dokonane w § 2 art. 10341 KC, zgodnie z którym rozliczenia między spadkobiercami i osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, następują proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział w wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

            Omawiana nowelizacja KC sprawi, że spadek stanie się przyjaźniejszy dla spadkobiercy.

Aleksandra Sobańska

http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093

Podziel sie artykułem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>