Czy odbieranie prawa jazdy wg nowych przepisów narusza konstytucję?

Nowe uprawnienia policji polegające na zatrzymywaniu prawa jazdy na trzy miesiące za przekroczenie prędkości o 50 km/h w obszarze zabudowanym są w ocenie Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” niezgodne z konstytucją.

Zatrzymanie prawa jazdy jest obowiązkowe i nie podlega kontroli sądu. Dodatkowo jest natychmiast wykonalne, a kierowcy nie przysługują żadne środki odwoławcze poza ewentualną skargą do sądu administracyjnego, który może badać tylko zgodność decyzji z prawem, a nie jej merytoryczną zasadność. Co ważne, siłą rzeczy zdoła rozpoznać sprawę dopiero po upływie okresu, na który prawo jazdy zostanie zatrzymane.

W obowiązującym porządku prawno- karnym zatrzymanie prawa jazdy jest środkiem karnym, a takie – zgodnie z przepisami kodeksu wykroczeń i kodeksu karnego – może orzekać tylko sąd. Od sądowego takiego rozstrzygnięcia przysługują środki odwoławcze, a sankcja podlega wykonaniu po uprawomocnieniu się wyroku.

Dodatkowo można jedynie przypuszczać, że wprowadzenie przepisu o obligatoryjnym zatrzymaniu prawa jazdy przepisu jest skutkiem tego, iż po wydaniu w 2014 r. w policji wewnętrznego zalecenia, aby szeroko stosować zatrzymywanie praw jazdy, większość decyzji o zatrzymaniu praw jazdy była uchylana przez sądy jako bezzasadna. Ustawodawca postanowił zatem odebrać sądom możliwość uchylania tych decyzji, gdy stwierdził, że orzeczenia są zbyt korzystne dla obywateli.

Wprowadzenie zatrzymywania prawa jazdy przez policję (potwierdzane później decyzją starosty) stanowi przejaw podwójnego karania, co wielokrotnie kwestionował również Trybunał Konstytucyjny.

Również zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zatrzymywanie prawa jazdy za przekroczenie prędkości o 50 km/h w obszarze zabudowanym narusza konstytucję. Sprawę bada już Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Argumentów za skierowaniem przepisów do Trybunału Konstytucyjnego jest sporo. Przede wszystkim zatrzymywanie prawa jazdy jest dodatkową sankcją administracyjną wymierzaną razem z karami przewidzianymi przez kodeks wykroczeń.

Wprowadzenie tych dwóch podstaw odpowiedzialności, administracyjnej i karnej, rodzi niebezpieczeństwo naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 konstytucji. Kumulatywne stosowanie sankcji jest wyrazem nadmiernego rygoryzmu prawnego, który nie uwzględnia zasady proporcjonalności i jest sprzeczny z zasadą ne bis in idem, czyli zakazu podwójnego karania za ten sam czyn.

Dodatkowo administracyjny charakter sankcji ma charakter obiektywny, a więc niezależny od winy. Nie uwzględnia takich okoliczności, jak np. stan wyższej konieczności, kiedy ktoś wiezie żonę do szpitala.

Tego typu elementy, które na gruncie prawa karnego wyłączają odpowiedzialność, tutaj nie mają znaczenia. Tymczasem zatrzymanie prawa jazdy to śmierć cywilna dla drobnych przedsiębiorców, dla których samochód jest jedynym źródłem zarobkowania .

Stanowisko Ministerstwa

Przeciwnego zdania jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które uważa, że  nie dochodzi tu do naruszenia zasady podwójnego karania. Resort wskazuje, że podobne połączenie systemów odpowiedzialności karnej i administracyjnej funkcjonuje od lat w polskim systemie prawa w postaci punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Należy także zauważyć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka, na gruncie przepisów dotyczących zatrzymywania praw jazdy w innych krajach, np. w Austrii, Belgii i we Francji, stwierdził, że takie połączenie sankcji karnej i prewencyjnego środka administracyjnego nie stanowi naruszenia zakazu podwójnego karania.

Pierwsze tygodnie obowiązywania przepisów

W pierwszym tygodniu obowiązywania nowych przepisów prawa jazdy straciło na okres trzech miesięcy prawie 700 kierowców.

Jeżeli policja nadal będzie odbierała dokumenty kierowcom w takim tempie, jak w pierwszym tygodniu obowiązywania nowych przepisów, to do końca roku uprawnienia do kierowania autami straci ok. 20 tys. osób

Policja i rząd liczą na to, że dzięki zaostrzeniu przepisów bezpieczeństwo na naszych drogach zacznie się poprawiać.

Podziel sie artykułem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>